Friday, December 15, 2017

ĐỪNG ĐỂ CHÌM CHỢ NỔI (Nguyễn Thị Hậu)


Nguyễn Thị Hậu 
11/12/2017

ĐỪNG ĐỂ CHÌM CHỢ NỔI
(tiếp cận chợ nổi từ giá trị tài nguyên bản địa)
Nguyễn Thị Hậu

Hiện nay ở đồng bằng sông Cửu Long, hay miền Tây như cách gọi thông thường, xuất hiện xu hướng tìm về nguồn tài nguyên bản địa để “khởi nghiệp” và phát triển các mô hình sản xuất - kinh doanh, trong bối cảnh tự nhiên “biến đổi khí hậu” và xã hội “cách mạng công nghệ 4.0”. Có thể nói phần lớn những “tài nguyên bản địa” ở đây không phải mới được phát hiện mà là “phát hiện lại” trong mối liên hệ mật thiết với kinh tế, công nghệ, văn hóa, du lịch… nhằm “phát triển bền vững” từ giá trị nhiều mặt của nó.

Một trong những loại hình kinh tế - văn hóa độc đáo, hấp dẫn mang trong nó giá trị của “tài nguyên bản địa” vùng sông nước Nam bộ là chợ nổi. Xuất hiện tại những tuyến giao thông đường thủy chính một số chợ nổi được nhiều người biết đến là chợ Cái Bè (Tiền Giang), Cái Răng, Phong Điền (Cần Thơ), Ngã Bảy Phụng Hiệp (Hậu Giang), Trà Ôn (Vĩnh Long), Ngã Năm (Sóc Trăng), Long Xuyên, Châu Đốc (An Giang), Cà Mau, Năm Căn (Cà Mau), Vĩnh Thuận (Kiên Giang)… Tuy nhiên, nhiều chợ nổi đang có nguy cơ “chìm” mặc dù được kết hợp chức năng kinh tế với du lịch nhưng cả hai chức năng này ngày càng không đáp ứng được yêu cầu.


Để chợ nổi có thể duy trì được sức hấp dẫn về văn hóa và giữ được vai trò kinh tế, cần thiết nhìn nhận được những yếu tố “bản địa” mang giá trị “tài nguyên” của nó.

Đầu tiên, chợ nổi hình thành và phát triển ở vùng sông nước của miền Tây Nam bộ.  Là đồng bằng thấp trũng thành tạo chưa hoàn chỉnh, Tây Nam bộ có địa hình sông rạch dày đặc đan xen chằng chịt. Cùng với hệ thống sông Cửu Long còn có một mạng lưới kênh đào phát triển mạnh từ thời Nguyễn. Sông rạch hay kênh đào đều thực hiện chức năng đưa nước ngọt, phù sa về đồng bằng, thoát nước vào mùa nước nổi, là đường giao thông thuận tiện và rộng khắp, nguồn thức ăn tôm cá quanh năm… Do ảnh hưởng chế độ “bán nhật triều không đều” (cả về thời gian và lưu lượng) của vùng biển Nam bộ nên hệ thống sông kênh rạch ở đây ngày hai lần nước lớn nước ròng. Khoảng thời gian “nước đứng” ghe xuồng neo đậu nghỉ ngơi chờ con nước thuận mà tiếp tục ngược xuôi.

Tùy từng miệt (tiểu vùng địa lý tự nhiên như miệt vườn, miệt ruộng, miệt thứ…) mà chợ nổi hình thành ở vị trí khác nhau nhưng phần lớn ở tại vàm sông (nơi có các dòng chảy gặp nhau tạo ra ngã ba, ngã tư… ngã bảy), địa hình rộng rãi và tỏa đi nhiều hướng, hoặc ở nơi “giáp nước” là nơi nước ròng nước lớn ngược chiều gặp nhau “nước đứng” tùy theo ngày âm lịch mà giờ giấc khác nhau chút ít. Do phương tiện xuồng bơi ghe chèo nên đi theo con nước thuận để ít tốn công sức mà lại nhanh.  Thời gian nghỉ ngơi để nấu ăn, coi sóc ghe xuồng, hàng hóa, giao tiếp với bạn hàng… không lâu, thường chỉ trong một buổi. Chợ nổi cũng chỉ hoạt động trong khoảng  gian ấy.

Thứ hai, theo nhiều nhà nghiên cứu, việc ghe xuồng neo đậu tại nơi giáp nước là sự thích nghi từ lâu đời của cư dân miền Tây với một hiện tượng tự nhiên, nhưng để tập trung ghe xuồng với mức độ lớn và trở thành “chợ nổi” thì có lẽ vào khoảng thế kỷ 19, khi dân cư không còn quá thưa thớt nhưng mật độ dân số chưa cao và sản xuất nông nghiệp đã có sự phát triển nhất định. Nhu cầu giao thương tăng cao giữa các “miệt” ruộng vườn rẫy bưng hay rừng ven biển… sản xuất các loại nông sản khác nhau mà những chợ nhỏ trên bờ trong một khu vực nhất định không đáp ứng được nhu cầu mua bán lượng hàng hóa lớn: trái cây theo mùa, khoai bắp bí đậu mía, hàng bông rau cải hàng ngày… Thỉnh thoảng, nhất là vào tháng chạp gần tết còn có một số hàng hóa khác như than đước, ông lò (bếp lò), nồi ơ, lu khạp gốm, chiếu “Cà Mau”, cả hoa tết cây kiểng… là hàng hóa không phải ngày nào cũng có nhu cầu mua bán cao như nông sản. Thường tại vàm sông hay nơi giáp nước có chợ nổi thì trên bờ cũng hình thành các bến chợ, điểm tụ cư làm “dịch vụ” như bán thức ăn, đồ dùng thiết yếu, cơ sở sửa chữa ghe tàu, các dịch vụ khác… dần trở thành các thị tứ.

Thứ ba, chợ nổi gắn liền sự phát triển giao thông đường thủy ở Nam bộ, nhất là ghe thương hồ buôn bán với phương thức “mua tận gốc bán tận ngọn”, có khi trao đổi hai chiều mang hàng tiêu dùng đổi/bán rồi mua nông sản. Nơi vùng sâu thì dùng xuồng nhỏ theo kinh rạch len lỏi vào tận nơi sản xuất mua với số lượng lớn, chở ra ghe lớn, thương hồ theo sông mang đến chợ nổi bán sỉ cho bạn hàng. Hàng hóa, nông sản “tươi chong” hầu như không cần “tập kết” lên “kho bãi” trên bờ mà chuyền từ ghe này qua ghe khác số lượng nhiều ít khác nhau. Từ đó lại theo sông nước ra đi… Các thị tứ với chợ nhà lồng hay dãy nhà buôn bán quanh chợ có nơi nào không tiếp cận hàng hóa từ ghe thương hồ? Tuy nhiên, chợ nổi không bán lúa gạo và gia cầm dù vẫn có những ghe lớn vận chuyển lúa gạo đến các nhà máy xay xát nhỏ ven sông hay lên khu vực bến Bình Đông ở Sài Gòn. Còn ghe chở gia cầm cũng không dừng ở chợ nổi mà đến thẳng các chợ đầu mối trên bờ nơi thị tứ.

Thứ tư, từ chợ nổi và cùng với chợ nổi nhiều hiện tượng “văn hóa kinh doanh” độc đáo xuất hiện: cây bẹo trên ghe – cây sào cao treo trên đó loại nông sản trái cây rau cải, nhìn vô thì biết ghe đó bán gì; hình thức số lượng hàng hóa mua bán tính theo “chục, trăm có đầu”, từng “thiên” hay từng bó, tính theo từng cần xé, vỏ, bội (những loại đồ đựng đan bằng tre nứa hay lác, bàng)… mà không phải theo số đếm hay cân ký thông thường. Quan hệ mua bán ở chợ nổi là bán sỉ, “bán mão” từ số lượng chủng loại hàng hóa đến tiền nong đều lấy sự chân thành và chữ “tín” làm trọng, nếu có chuyện rủi ro thì bạn hàng cùng nhau giải quyết, đôi bên không vì lợi lộc riêng mình mà “cạn tàu ráo máng”. Để phục vụ chợ nổi còn có một loại hình dịch vụ vô cùng linh động: hàng chục chiếc xuồng nhỏ len lỏi giữa những chiếc ghe to lớn, bán đồ ăn thức uống mồi nhậu, sau này còn bán cả video phim bộ phim ca nhạc hoặc cho ghe mướn coi lúc tan chợ… Những sinh hoạt trên ghe, hoạt động đa dạng ở chợ nổi đã trở thành đề tài của nhiều tác phẩm nghệ thuật phản ánh đời sống văn hóa sông nước Nam bộ…

Thứ năm, chợ nổi là một phương thức sinh sống phổ biến và bình thường ở miền Tây Nam bộ. Phương thức này dựa vào sự kết hợp nhiều loại “vốn” của các tầng lớp dân cư: nông sản của nông dân, sức lực của người làm mướn chuyển hàng trên các ghe thương hồ, nơi thị tứ, vốn tiền bạc của thương nhân, rồi “vốn xã hội” là các mối quan hệ mua bán, vận chuyển, sự tin tưởng, cách thức giải giải quyết mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình làm ăn… Tính “chuyên nghiệp” của chợ nổi thông qua “sự phân công lao động hợp lý” nhằm chia sẻ lợi nhuận trên nguồn vốn bỏ ra nhưng vẫn có sự tương trợ giúp đỡ lẫn nhau khi rủi ro. Ngoài ra, trên mỗi ghe thương hồ nhiều khi còn là không gian sinh sống của một gia đình, họ di chuyển và hầu như không cố định lâu ở một nơi. Tâm thức cư dân sông nước được nuôi dưỡng, duy trì với những mặt tích cực và và cả hạn chế của nó…

*

Chợ nổi ra đời “tự phát” nhưng để hình thành một hiện tượng kinh tế - văn hóa đặc trưng của miền Tây Nam bộ thì phải có sự kết hợp của những yếu tố “bản địa”: vị trí, thời gian của chợ nổi xác định theo điều kiện tự nhiên; nhu cầu giao thương của kinh tế hàng hóa chủ yếu là nông sản của nền nông nghiệp đa canh ở một “vùng đất mới” rộng lớn; sự phát triển của nghề thương hồ (gồm kỹ thuật của phương tiện vận chuyển đường thủy và tầng lớp thương nhân); mối quan hệ chân thành và phóng khoáng của người miền Tây. Đó là những yếu tố làm cho chợ nổi tồn tại lâu dài dù nó mang tính chất mở chứ không khép kín như “chợ làng”.

Hiện nay trong những điều kiện tự nhiên và xã hội mới, các yếu tố trên đã có nhiều thay đổi làm cho chức năng vai trò của chợ nổi trong kinh tế cũng suy giảm. Giao thông đường bộ là chủ yếu, vùng chuyên canh lúa tăng nhanh và nhằm vào mục tiêu sản lượng, sản phẩm truyền thống của miệt vườn cũng biến đổi do kỹ thuật canh tác ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng, nhu cầu thị trường trong và ngoài nước luôn thay đổi… Cộng đồng dân cư có nhiều biến động, lối sống cố định trên ghe xuồng không còn phổ biến, quan hệ giao thương rộng mở hơn và tính rủi ro cũng cao hơn…

Chợ nổi

Vì vậy, duy trì hoạt động truyền thống của chợ nổi đã khó, gánh thêm chức năng “du lịch” càng khó hơn nếu không tạo ra những yếu tố mới, hoạt động mới. Chợ nổi muốn trở thành một sản phẩm độc đáo trong chuỗi sản phẩm của “du lịch văn hóa sông nước” không thể chỉ dựa vào, ăn theo “vốn xã hội” cũ để tạo ra giá trị mới mà cần tạo ra “vốn xã hội mới” từ giá trị “tài nguyên văn hóa” của chợ nổi. Một đúc kết từ thực tiễn mà hiện nay đã trở thành phương châm của các nhà sản xuất: khách hàng tiếp nhận sản phẩm là tiếp nhận các yếu tố: sự trải nghiệm về tính độc đáo của sản phẩm, giải pháp sử dụng sản phẩm và hành vi tiêu dùng sản phẩm.

Theo đó, sản phẩm du lịch chợ nổi cần đáp ứng nhu cầu mua bán sản phẩm đặc trưng là trái cây, nông sản nơi chợ nổi – tất nhiên là du khách thì không thể mua sỉ bán mão mà cần có cách thức phù hợp; tạo ra và đáp ứng nhu cầu trải nghiệm được “sinh sống” ở chợ nổi dù chỉ trong một buổi chợ, và cũng giống như trong bảo tàng có không gian “khám phá” dành cho du khách tự mình tham gia vào một sự kiện lịch sử giả định, chợ nổi cũng cần tổ chức cho du khách được một lần trải nghiệm với vai trò thương hồ trên không gian sông nước miền Tây. Tất cả hoạt động trên đều cần sự hợp tác và tham gia của cộng đồng “dân cư chợ nổi”, tức là tạo cho cộng đồng một sinh kế mới từ “vốn văn hóa” của họ.

Chỉ khi nào coi trọng giá trị tài nguyên bản địa của văn hóa truyền thống, coi trọng vai trò của cộng đồng chủ thể văn hóa ấy, khi ấy mới có thể bảo tồn và phát triển văn hóa với một sức sống mới.

Nguyễn Thị Hậu
Sài Gòn 4. 12.2017










NỢ CÔNG (Bùi Bích Hà)


Bùi Bích Hà
December 13, 2017

Tôi nhận được điện thư của người bạn quý, cảm nhận qua nét vui tươi trong những con chữ chị đánh xuống bàn phím, sự hứng khởi khi chuyển cho tôi nội dung của một bài viết kèm theo trích từ Facebook Giao Thanh Pham mà xem ra chị rất đắc ý. “Này, cho một đề tài để chia sẻ đây!”

Quả nhiên nhận xét của chị không sai. Đề tài của bài viết luận về công ơn cha mẹ, một vấn đề dù nói ra hay không, đã, đang và có lẽ còn làm bận lòng nhiều thế hệ con dân Việt Nam trong nước hay hải ngoại trong tiến trình hội nhập vào xã hội Hoa Kỳ, phải ứng xử với những mâu thuẫn văn hóa khác biệt.

Đại ý bài viết nêu ra vài quan điểm chống lại món nợ công, giữa ông bà, cha mẹ và cháu con, chuyền vai từ thế hệ này sang thế hệ kia trong các gia đình như một hủ tục cần chấm dứt. Lý lẽ để biện minh cho lập luận này như sau:

- Những đứa trẻ vì thời cuộc, sống không có cha mẹ thân thuộc bảo bọc từ tuổi niên thiếu, khi lớn lên vẫn có sự nghiệp bề thế.

- Tác giả đã nghiên cứu “nhiều sách vở giáo khoa ở Mỹ, chẳng bao giờ tìm được những câu răn dạy về ‘Công Ơn Cha Mẹ’ hoặc việc phải đền đáp, trả nghĩa cho ‘Công Đức Sinh Thành,’ lại càng không thể tìm ra được những gì nói đến ‘Bổn Phận Phải Trả Hiếu’ của con cái sau này khi cha mẹ về già. Người Mỹ hay nói chung, người Tây phương không có cái ‘Đạo Lý Thánh Hiền’ nhập cảng từ Tàu ấy.”

Con cái sinh ra là do ý định của cha mẹ hoặc trong vài phút nông nổi của người lớn, không có chúng dự phần. Có con vì “tai nạn.” Có con cho vui cửa vui nhà, cho ông bà bế ẵm, để cầm chân người phối ngẫu, để làm tròn vẹn cái hình ảnh mái ấm gia đình có tiếng khóc cười trẻ thơ… Tuyệt nhiên không bao giờ cha mẹ sinh con vì chúng nó muốn được góp mặt với đời…

Vẫn theo bài viết, vậy mà trong các sách giáo khoa, các nền giáo dục trong quá khứ ở mọi thời đại, người ta luôn kể về công ơn của cha mẹ, mang nặng đẻ đau, sớm hôm tảo tần, vất vả nuôi con cái, nêu những sự kiện đó ra như những món nợ vay trả, trả vay giữa cha mẹ và con cái, truyền tử lưu tôn từ đời này sang đời khác.

- Đối với cha mẹ Mỹ, nuôi dạy con cái là bổn phận, trách nhiệm phải chu toàn. Đối với cha mẹ Việt Nam, đó là ân đức do cha mẹ ban phát, con cái phải đáp đền; là món nợ công đã có từ khi chúng chưa mở mắt chào đời.

- Cha mẹ Mỹ coi việc con cái giúp đỡ trong tuổi già là quà tặng. Cha mẹ Việt Nam coi đó là nợ, bắt buộc phải hoàn trả.

- Cha mẹ Mỹ chuẩn bị hành trang cho con cái vào đời ở lứa tuổi 18-20 rồi đẩy chúng ra riêng, sống tự lập, cha mẹ được rảnh tay lo cho tương lai tuổi già của mình. Cha mẹ Việt Nam ấp ủ con cái, tuổi 30-35 vẫn còn rụt rè chưa dám đối mặt với xã hội. Đợi đến khi chúng vào đời rồi, cha mẹ đã lụm khụm, không còn thời gian để lo cho tương lai về già của bản thân nữa.

Bài viết kết luận: Thế là cái vòng lẩn quẩn của món nợ sinh thành ấy cứ được trao qua vai hết đời này sang đời khác, cứ tiếp tục làm khổ lẫn nhau khi nhu cầu đòi hỏi giữa đôi bên không được đáp ứng như mong đợi. Ở Mỹ, hai đứa trẻ sau khi ra đời chỉ phải lo lắng cho tương lai của gia đình chúng. Ở Việt Nam, hai đứa trẻ ấy còn phải cõng thêm tương lai của cha mẹ. Muốn chấm dứt cảnh này, cha mẹ Việt Nam cần thoát khỏi lối tư duy cổ hủ, không còn thích hợp như nói trên.

Phải công nhận các dữ kiện bài viết đưa ra đều chính xác, phản ảnh một thực tế khó chối cãi, dựa trên nền văn hóa “Trẻ cậy cha, già cậy con” lâu đời của người Việt Nam trước đây vài ba thập niên ở quê nhà.

Tôi chỉ băn khoăn không hiểu cách nhìn mối liên hệ giữa cha mẹ và con cái như món nợ công theo quan điểm của tác giả bài viết. Trong thực tế và ngay cả trong môi trường ở hải ngoại ngày nay, liệu có bao nhiêu phần trăm được sự đồng thuận của cộng đồng người Việt ở cả hai phương vị cha mẹ và con cái?

Vắn tắt thôi, ai cũng biết con người sống ở đời kể từ lúc lọt lòng mẹ là bắt đầu ngay những món nợ chằng chịt với người xung quanh, với đồng loại, bởi vì giản dị là con người không thể sống một mình và hữu dụng một mình. Đó là món nợ lớn nhất, đã làm người thì không ai thoát được, thế hệ này sang thế hệ khác, trước khi trở thành “chủ nợ” hay đang là “chủ nợ,” ai cũng từng là con nợ và nợ cho đến khi nhắm mắt xuôi tay. Có những đứa con cảm kích tấm lòng trời biển của cha mẹ, còn cười đùa bảo nhau: “Cha mẹ đi rồi vẫn chưa trả hết nợ con cái vì chúng con gặp khó khăn, còn thắp nhang xin cha mẹ phù hộ.”

Sách vở giáo khoa hay nhà trường Mỹ không dạy trẻ về công đức sinh thành của cha mẹ, bổn phận phải trả hiếu của con cái khi khôn lớn; người Mỹ hay nói chung, người Tây phương không có cái đạo lý thánh hiền nhập cảng từ Tàu. Bởi vì ở đất nước văn minh, mỗi cá nhân từ bé đã sinh ra trong tự do và được tôn trọng, giáo dục không tẩy não hay nhồi sọ trẻ mà hướng dẫn, đào tạo trẻ thành những con người có đầu óc, có trái tim, có nhận thức và suy xét riêng, có khả năng làm những chọn lựa phù hợp với phẩm cách của mình.

Ngay trong mỗi gia đình, cha mẹ không tự coi mình là chủ nợ đối với con cái nhưng làm gương cho con về tình thương yêu, lòng khoan dung, bác ái, tinh thần trách nhiệm, ý thức tương trợ; nuôi dưỡng, tưới tẩm trong con trái tim mẫn cảm, biết thưởng thức cái đẹp và sống đẹp. Một xã hội tiến bộ đề cao nhân phẩm khuyến khích con người phát huy các giá trị nội tại thay ví dùng thần thánh làm ông ngoáo ộp để dọa dẫm hay hứa hẹn vu vơ.

Cha mẹ Mỹ với kinh nghiệm bản thân, biết rõ hơn ai hết con cái là những nhánh sông, con sẽ có ngày đổ ra biển lớn, đầu tư vào con cái là đầu tư không hoàn vốn nhưng không vì thế mà buộc chặt túi tiền. Họ đầu tư khôn ngoan và có kế hoạch để xã hội phát triển mà không ai lỗ lã, rất khác với cha mẹ Việt Nam cả đời sống theo câu châm ngôn “nước mắt chảy xuôi,” có khi chảy đến cạn dòng và tiếp tục khóc bằng đôi mắt khô không lệ.

Cha mẹ không đòi nợ thì con cái không phải lo trả nợ nhưng khả năng của trái tim yêu thương thì vô hạn. Một đứa con bị người đời gọi là bất hiếu, vô đạo, không phải vì nó không có đồng lớn đồng bé cho cha mẹ, vì nó không nuôi nổi cha mẹ bằng sơn hào hải vị hay lụa là nhung gấm mà vì nó vô cảm trước tuổi già sức yếu, những vụng về yếu ớt, những khao khát một lời nói, một ánh mắt, một nụ cười, một chút ân cần để sưởi ấm buổi chiều mùa Đông sắp tắt của cha mẹ.

Cảm xúc từ trái tim không phải mua bằng tiền mà một đứa con nào đó vẫn không có được để làm quà cho cha mẹ thì thật tội nghiệp bởi vì nó khốn khổ hơn cả một người khốn khổ bình thường nhưng có một trái tim biết buồn vui và san sẻ. Tình cha mẹ nếu không cao cả, thâm sâu và diễm lệ hơn một món nợ thì đã không có những đứa con thất lạc gia đình, thậm chí bị bỏ rơi trong một hoàn cảnh nào đấy, cả cuộc đời còn lại miệt mài đi tìm những người sinh thành ra chúng để không bị dày vò bởi mặc cảm không có một gốc gác vào đời như mọi ai trên mặt đất này.

Tục ngữ Việt Nam có câu: “Cha mẹ nuôi con bằng trời bằng bể, con nuôi cha mẹ kể tháng kể ngày.” Cha mẹ sẽ không buồn vì con cái không thể trả nợ mà sẽ rất buồn vì cuộc sống bận rộn quay cuồng với cơm áo của một Hoa Kỳ thực dụng đã lấy đi năm ba phút thư giãn cần thiết cho tâm hồn con cái họ, để chúng không còn cái hạnh phúc thưởng thức hương thơm của hoa hồng mà thiên nhiên ban tặng hậu hĩ cho nhân loại và làm đẹp Địa Cầu. (Bùi Bích Hà)





NHÀ VĂN THUẬN Ở PHÁP TỪ CHỐI GIẢI THƯỞNG CỦA HỘI NHÀ VĂN HÀ NỘI (Người Việt Online)


December 13, 2017

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – “‘Tôi từ chối giải thưởng của Hội Nhà Văn Hà Nội vì hội chưa làm đúng trách nhiệm – bảo vệ quyền tự do sáng tác của các nhà văn.’ Hôm qua, khi được phỏng vấn nhanh, mình có trả lời rõ ràng như vậy (vẫn còn lưu trong messenger). Bây giờ nhà báo lại bảo mình từ chối vì ‘lý do cá nhân.’ Thôi thì nhờ anh Phây đưa tin hộ.”

Nhà văn Thuận. (Hình: Facebook Anh Thuan Doan)

Dòng chia sẻ này được nhà văn Thuận, người sống tại Pháp và được biết đến qua một số tác phẩm in bằng tiếng Pháp lẫn tiếng Việt, viết trên trang Facebook cá nhân vì cho rằng báo Zing đã diễn giải sai ý bà về việc từ chối nhận giải thưởng của Hội Nhà Văn Hà Nội.

Bà dẫn bài báo của Zing “Nhà văn Thuận và Lê Ngọc Mai từ chối giải thưởng HNV Hà Nội” khi cho rằng bà không nhận giải thưởng “vì lý do cá nhân” cho bản dịch tác phẩm “Ngôn Từ” của Jean Paul Sartre.

Nhà văn Thuận đã xuất bản các tác phẩm “Chinatown” (ấn hành năm 2005), “T Mất Tích” (2007), “Thang Máy Sài Gòn” (2013), “Chỉ Còn 4 Ngày Là Hết Tháng Tư” (2015)…

Hồi Tháng Năm, 2017, trả lời BBC Việt Ngữ, bà Thuận nói phải “mất hơn ba năm thương thảo với cơ quan kiểm duyệt Việt Nam” để xuất bản được cuốn tiểu thuyết “Thang Máy Sài Gòn” bởi vì chính quyền Việt Nam lo ngại cuốn sách có thể… “ảnh hưởng tới quan hệ Hà Nội-Bình Nhưỡng.”

Hồi Tháng Sáu, một vụ lùm sùm diễn ra trong Hội Nhà Văn Hà Nội khi ông Phạm Xuân Nguyên, chủ tịch hội, từ chức.

Ở Việt Nam, khái niệm “quyền tự do sáng tác” gần như hiếm khi được bàn luận tới trên mặt báo và các hội đoàn nhà văn không bao giờ lên tiếng về chuyện này. Hồi Tháng Chín, báo Người Lao Động tường thuật việc Cục Xuất Bản yêu cầu đình chỉ phát hành cuốn tiểu thuyết “Mối Chúa” của tác giả Đãng Khấu (một bút danh khác của nhà văn Tạ Duy Anh) để tái thẩm định nội dung “vì quá u tối.”

Tờ báo viết: “Nội dung cuốn sách phản ánh những vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay. Qua đó, tác giả đã vạch trần những tiêu cực và bất công trong xã hội. Tuy nhiên, phần lớn các nhân vật trong tác phẩm từ thấp đến cao đều được xây dựng với hình ảnh đen tối, vô vọng, đau đớn. Một số chi tiết được viết với giọng điệu giễu nhại, sâu cay, miêu tả tiêu cực có phần cường điệu khiến cho hiện thực trở nên đen tối, u tối.” Đến nay đã ba tháng nhưng công chúng không được biết kết quả “tái thẩm định nội dung” cuốn này thế nào. Mạng xã hội dấy lên suy đoán cuốn này bị đình chỉ phát hành vì bút danh “Đãng Khấu” nói nôm na là “đảng cướp” nên rất “nhạy cảm” với Hà Nội. Tuy nhiên, đó chỉ là suy đoán.

Hồi Tháng Năm, một vụ khác gây xôn xao không kém là bản in lại tác phẩm “Miếng Ngon Hà Nội” của nhà văn Vũ Bằng bỗng nhiên bị thu hồi và phạt 240 triệu đồng (khoảng $10,644), công ty Văn Hóa Minh Tân-nhà sách Minh Thắng bị đình chỉ hoạt động sáu tháng vì “những sai sót” khi xuất bản cuốn sách này.

Hình chụp một trang sách trong bản in này rò rỉ trên mạng xã hội ở thời điểm đó có đoạn: “Tôi ao ước một ngày kia miền Bắc được giải thoát khỏi nanh vuốt Cộng Sản, quốc gia trở lại thanh bình và thống nhất…” (T.K.)

-----------------------------

LIÊN QUAN









CHÚNG KHẨU ĐỒNG TỪ, ÔNG SƯ CŨNG CHẾT (Nguyễn Đạt Thịnh)


Nguyễn Đạt Thịnh
Wednesday, 13/12/2017 - 08:35:39

“Ông sư” trong bài báo này là ứng cử viên Roy Moore, và “chúng” là truyền thông chống đối ông ta (gồm 95% báo in, báo nói, báo điện ảnh, hãng thông tấn), “chúng” chuyển đạt lời tố cáo của nhiều phụ nữ là ông Moore có thái độ xàm sỡ, rờ rẫm họ, một bà nạn nhân còn nói rõ là ông Moore tấn công tình dục bà năm bà mới 14 tuổi.

Ngoại cảnh là cuộc bầu cử tại tiểu bang Alabama để chọn một vị nghị sĩ thay thế cựu nghị sĩ Jefferson Beauregard Sessions -được tổng thống tuyển làm Bộ Trưởng Tư Pháp. Alabama được xếp hạng tiểu bang “đỏ đậm” (dark red) -đỏ là có thiên hướng bầu Cộng Hòa, đỏ đậm là truyền thống chỉ bầu Cộng Hòa mà thôi.

Ông Moore là đảng viên thâm niên của đảng Cộng Hòa, và còn là một cựu chánh án tại đó. Ngoài hai lợi thế Cộng Hòa và chánh án, Moore còn được tổng thống chính thức lên tiếng ủng hộ. Nhiều người tin là ngần đó lợi điểm đủ giúp ông Moore đắc cử ngay từ trước khi cuộc bầu cử khai mạc -8 giờ sáng ngày thứ Ba, 12 tháng Chạp, 2017.

Ông già, bà lão rủ nhau đi bầu,

... trắng cũng như đen

Ứng cử viên đối thủ của ông Moore là công tố viên Doug Jones. Thành tích của ông Jones là, năm 1963, ông đứng ra truy tố hai tên Ku Klux Klansmen phạm tội đánh bom giáo đường Baptist tại đường 16- giáo đường đó có nhiều mục sư và tín đồ da đen.

Ông Jones ứng cử với chủ trương dung hòa mọi lập trường và hòa giải những bất đồng giữa mọi tầng lớp công dân Mỹ; tuy nhiên, vì ông là đảng viên Dân Chủ, nên Jones tuyên bố nếu đắc cử sẽ tận tụy bảo vệ quan điểm dân chủ, nhất là trên hai địa hạt giáo dục và y tế xã hội.

Cử tri trẻ chọn Jones tạo ra . . .

. . . thắng lợi

Việc Jones đắc cử không chỉ làm giảm thế đa số của khối Cộng Hòa tại thượng viện xuống còn có một ghế, mà còn khiến toàn thể 50 nghị sĩ Cộng Hòa rúng động, mất tin tưởng; những nghị sĩ Cộng Hòa phải tái ứng cử năm 2018 lo lắng nhiều nhất. Tương quan về số ghế trước bầu cử là 51 nghị sĩ Cộng Hòa, 47 nghị sĩ Dân Chủ, và hai vị độc lập; giờ này là 50-48-2.

Hãng thông tấn Associated Press nhận xét là đa số chính khách Mỹ không tưởng tượng được việc ông Moore có thể thất cử trước một chính khách “vô danh,” không có một thành tích chính trị nào cả; và mọi người bắt đầu nhận ra viễn ảnh đảng Cộng Hòa có thể mất thế đa số tại Thượng Viện trong cuộc bầu cử sắp tới.

Ứng cử viên Roy Moore

Chính tổng thống cũng dịu giọng hơn. Ông gửi tweet chúc mừng tân nghị sĩ Jones, với nội dung, “Chúc mừng ông Doug Jones về chiến thắng mà ông đã lao khổ tranh được. Hình thức write-in votes là yếu tố lớn giúp ông thắng; tuy nhiên thắng vẫn là thắng. Cử tri Alabama thật tuyệt vời, và đảng viên Cộng Hòa sẽ có một cơ hội khác giành lại cái ghế này trong một thời gian ngắn. Chu kỳ đó không bao giờ chấm dứt."

Dĩ nhiên tổng thống nói đúng, đúng về cái khó khăn đắc cử của ông Jones, đúng cả về sự lựa chọn của cử tri, và cơ may -chỉ trong một thời gian ngắn 4 năm- chiếm lại ngôi vị nghị sĩ mà đảng Cộng Hòa vừa mất. Tuy nhiên, ông chưa nói gì để trấn an tám vị nghị sĩ, và 239 vị dân biểu Cộng Hòa sắp phải tái ứng cử trong vòng 11 tháng nữa.

Khách quan nhận định, thì thành tích chính trị, xã hội, quân sự, ngoại giao, và ngôn từ ... của tổng thống đã là những yếu tố lớn tạo ảnh hưởng giúp tân nghị sĩ Jones đắc cử.

Sáng thứ Tư, 13 tháng 12, -chỉ một đêm sau khi ông Moore thất cử- tổng thống tuyên bố, “Lúc đầu, trong vòng đảng tuyển, tôi ủng hộ ứng cử viên Luther Strange, khiến số cử tri ủng hộ ông ta tăng cao vùn vụt, vì tôi biết là Roy Moore sẽ không thắng được khi vào vòng chung kết. Và tôi đã đoán đúng bon."

Tổng thống ủng hộ ứng cử viên Strange, ông Moore thắng vòng loại; tổng thống ủng hộ ông Moore trong vòng chung kết, ông Jones thắng. Không biết ông Moore có gửi tweet tri ơn tổng thống chưa?

Một điều ai cũng biết là, ông Moore không tri ơn mà còn oán trách “đệ nhất công nương” Iwanka Trump về việc cô Iwanka chỉ trích hành động dụ dỗ trẻ vị thành niên của ông. Cô tuyên bố, “Tầng thứ 10 của 9 tầng địa ngục là chỗ dành riêng cho bọn lạm dụng trẻ em. Tôi đã nghe nhiều lời tố cáo hành vi đó, và tôi chưa thấy một lời giải thích nào khả tín để bênh vực kẻ lạm dụng."

Iwanka Trump

Dư luận tin rằng Iwanka đã làm Moore mất vài ngàn phiếu chỉ vì cô nhốt ông ta vào chỗ đặc biệt dưới địa ngục. Tổng thống cũng không thoải mái tí nào với lập trường chống quờ quạng -cái tội mà chính ông cũng bị nhiều người chỉ trích.

Cảm tạ cử tri, tân Nghị Sĩ Jones nói, “Alabama đã vạch ra con đường hòa hợp dân tộc, hòa hợp trong tương kính, tôn trọng nhân phẩm, và thượng tôn pháp luật.”

Điều mà quý vị nghị sĩ, dân biểu Cộng Hòa đang lo là lập trường giúp ông Jones thắng cử: ông bênh vực những chương trình y tế công cộng như CHIP, Obamacare, Medicare, và Medicaid, trong lúc các chính khách Cộng Hòa phải bỏ phiếu thông qua đạo luật thuế khóa mới, giảm $1,500 tỉ Mỹ kim trong 10 năm, phần lớn chỉ giảm cho 0.01/100 dân số -30,000 đại thương gia, cự phú.

Ngân sách sẽ thiếu hụt trầm trọng vì nạn giảm thuế, và để giải quyết thiếu hụt, quốc hội sẽ phải cắt mọi chương trình xã hội, mọi chương trình khuyến học, cắt giảm từ sữa trẻ con, đến financial aid cho sinh viên, medicare cho người già, medicaid cho người nghèo.

Jones chất vấn Moore về việc 150,000 đứa trẻ trong tiểu bang Alabama mất quy chế CHIP; sau khi đắc cử, Jones giải thích lý do khiến Moore thất cử, “Cử tri Alabama cần những chính khách chủ trương đặt ưu tiên trên nhu cầu bảo hiểm y tế cho mọi người, người già cũng như đám trẻ nhỏ; ông Moore không quan tâm đến những vấn đề đó.”

Hôm thứ Ba Roy Moore thất cử, hôm thứ Tư tổng thống lên tiếng chứng minh là ông biết trước việc thất cử đó. Có lẽ ông cũng đã biết kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ -ngày thứ Ba mùng 6 tháng 11, 2018; trong số 33 nghị sĩ phải tái ứng cử có tám vị thuộc đảng Cộng Hòa, vị nào còn, vị nào mất, và trong tổng số 239 dân biểu Cộng Hòa tái ứng cử, liệu có nhiều hơn 46 vị mất ghế khiến Đảng mất thế đa số không?

Dĩ nhiên ông vẫn nuôi nhiều hy vọng vào những tỉ Mỹ kim giới tài phiệt bỏ ra để giúp các ứng cử viên Cộng Hòa thắng cử tại 23 địa phương có các nghị sĩ Dân Chủ và hai chỗ có nghị sĩ độc lập phải tái ứng cử.

Ngoài ra, tám ứng cử viên Cộng Hòa trong kỳ bầu cử 2018 lại không phải tranh cử với cái thất thế “chúng khẩu đồng từ” như ông Moore lần này.

-----------------------

XEM THÊM :

Để giải thích đạo Luật Giảm Thuế, chính phủ đang rêu rao câu “giảm thuế để tăng thâu”; câu nói vô lý vì hai việc “giảm thuế” và “tăng thâu” cho ngân sách không có cách nào cùng đi thuận chiều với nhau được.







NGHỊ VIỆN CHÂU ÂU ĐÒI VIỆT NAM TRẢ TỰ DO CHO CÁC NHÀ BÁO CÔNG DÂN (RFA)


RFA
2017-12-14

Quốc hội Liên minh Châu Âu hôm 14 tháng 12 đã thông qua một nghị quyết khẩn cấp lên án chính phủ Việt Nam về các hành động đàn áp tư do thông tin, và yêu cầu Việt Nam phải trả tự do cho toàn bộ các nhà báo công dân.

Nghị quyết của Quốc hội Liên minh Châu Âu bày tỏ quan ngại về sự gia tăng những vụ bắt bớ và kết án những nhà báo công dân thời gian qua ở Việt Nam. Nghị quyết cho rằng những hành động xách nhiễu về thể xác và tâm lý cũng như các biện pháp giám sát ngang nhiên và xách nhiễu các luật sư, người thân và người chủ công ty của các bloggers đã vẽ lên một bức tranh đáng lên án ở Việt Nam.

Quốc hội Liên minh Châu Âu thông qua nghị quyết (hình trái), nhà báo Nguyễn Văn Hóa tại tòa(hình phải).  RSF

Nghị quyết cũng kêu gọi Việt Nam ngay lập tức phải trả tự do vô điều kiện cho nhà báo công dân Nguyễn Văn Hóa người vừa bị kết án tù 7 năm hôm 27/11 vừa qua với cáo buộc tội tuyên truyền chống nhà nước theo điều 88 Bộ Luật hình sự.

Quốc hội Liên minh châu Âu thúc giục Việt Nam phải sửa đổi các điều 88 và 79 trong Bộ Luật hình sự vốn bị coi là vi phạm nhân quyền.

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) hôm 14/12 đã ra thông cáo ca ngợi bước đi mới của Quốc hội châu  Âu, và thúc giục EU phải ra điều kiện về nhân quyền với Việt Nam trước khi thông qua Hiệp định Tự do Thương mại.

Theo RSF, trong vòng năm qua đã có ít nhất 25 bloggers Việt Nam bị bắt giữ hoặc trục xuất khỏi đất nước.

Báo cáo về Tự do báo chí Thế giới 2017 của RSF xếp Việt Nam vào thứ 175 trong số 180 nước, tức không có tự do báo chí

VIDEO :


---------------------------------


Tin, bài liên quan









KHỦNG BỐ : HIỂM HỌA NAN GIẢI (Huệ Vũ)


Huệ Vũ
Wednesday, 13/12/2017 - 08:30:56

Khủng bố là hiểm họa rất lớn của nhân loại hiện nay, và hiểm họa càng ngày càng tăng. Theo các thống kê, vào năm 2003, số người chết và bị thương vì khủng bố chỉ khoảng trên 2,000 người, nhưng vào năm 2016 số người chết vì khủng bố lên tới 34,676. Khủng bố là vấn đề nhức óc từ lâu của các quốc gia cũng như Liên Hiệp Quốc.

Khủng bố, đã được Lực Lượng Đặc Nhiệm Chống Khủng Bố của Hoa Kỳ định nghĩa: “Là sự sử dụng bất hợp pháp hay đe dọa bạo hành đối với người hay tài sản con người để mong đạt được mục đích chính trị.”

Rand Corporation định nghĩa: “Là sự bạo hành, hay đe dọa bạo hành, thường nhắm vào các mục tiêu vô tội với mục đích tạo ra không khí sợ hãi, khẩn trương, lấy sự thiệt hại vật chất nhất thời gây ra làm tác động ảnh hưởng tinh thần để đạt được mục đích chính trị.”

Hiến Chương Liên Hiệp Quốc, điều 92 định nghĩa: “Khủng bố là sự làm nguy hại hay tước đoạt đời sống con người hay làm thiệt hại đến những quyền tự do căn bản của con người.”
Luật nước Anh định nghĩa: “Khủng bố là dùng bạo lực chống lại định chế chính trị, hay dùng bạo lực làm sợ hãi nhiều nơi trong xã hội.”

Nước Pháp: “Bất cứ hành động đơn lẻ hay phối hợp nào với mục đích đánh đổ trật tự công cộng và hòa bình hiện hữu.”

Có thể nói luật chống khủng bố của các nước đều có một cách định nghĩa về khủng bố khác nhau. Tuy nhiên, gần như thống nhất và cùng có những ý niệm sau đây về khủng bố:
- Khủng bố là hành động sơ khởi của một nhóm nhân danh cách mạng chống lại chính phủ.
- Khủng bố là chiến lược của thành phần chính trị quá khích, cực tả, cực hữu.
- Khủng bố là sự bạo hành mù quáng.
- Khủng bố là tội phạm, không phải chính trị hay hoạt động chính trị.
- Khủng bố không có sự phân biệt già trẻ, bé lớn, lập trường chính trị. Ai cũng có thể là nạn nhân của nó.
Qua các ý niệm qui ước trên, có thể nói mọi hình thức đe dọa và bạo hành đều là hành động khủng bố, dù nó là phương tiện nhằm biện minh cho bất cứ cứu cánh chính trị nào, giải phóng hay cách mạng.
Căn cứ trên cứu cánh, khủng bố có bốn loại chính:

- Khủng bố quốc gia: Chính phủ độc tài dùng chính sách khủng bố để đàn áp dân chúng trong nước.
- Khủng bố ly khai: Một nhóm thiểu số trong một quốc gia đứng lên đòi tự trị, dùng hình thức khủng bố làm phương tiện.
- Khủng bố cách mạng: Tổ chức chống lại chính quyền cho rằng chính quyền đi ngược lại nguyện vọng người dân, nhưng dùng hình thức khủng bố để đấu tranh. Các nhóm khủng bố Hồi Giáo cho rằng Hồi giáo bị đe dọa trước văn minh Tây phương, dùng hình thức khủng bố chống lại Tây Phương, nhưng cũng có mục tiêu thay thế các chế độ thế quyền, vương quyền bằng giáo quyền nên cũng có thể coi là khủng bố cách mạng.
Hậu quả của khủng bố luôn luôn là những tang thương, những hành động đáng ghê tởm, nhưng lại không thể đơn giản để kết luận khủng bố là những tên khát máu. Họ có thể là những người cực kỳ yêu nước, cực kỳ sùng đạo, theo đuổi một lý tưởng, chính vì thế mà khủng bố đã là niềm đau của con người hàng trăm năm qua, nó vẫn tiếp tục tồn tại.

Cuộc cách mạng 1789 ở Pháp là cuộc cách mạng lý tưởng, sau vài năm tràn ngập trong tang tóc, giai đoạn 1793-1794 được mệnh danh là triều đại khủng bố. Robespierre đã làm cho khoảng 40,000 chiếc đầu rơi khỏi máy chém, và ông ta cũng còn lưu lại một câu khó quên trong lịch sử: “Khủng bố không đạo đức là ác quỷ, đạo đức không khủng bố là bất lực.”

Khủng bố đã được nghiên cứu kỹ lưỡng và khai thác tối đa với chủ nghĩa Cộng Sản. Mikhail Bakunin và Sergei Nechayev có thể được coi là hai tay “khủng bố cách mạng” tiên phong. Bakunin đã ca ngợi kẻ khủng bố là: “Con người dâng hiến, dứt bỏ mọi sự ràng buộc để hy sinh, xây dựng cho một xã hội và một thế giới lành mạnh và đạo đức. Ngày và đêm, họ là những kẻ chỉ sống với một tâm niệm và tôn chỉ: hủy diệt không thương tiếc, sẳn sàng hủy diệt chính họ, và dùng đôi tay để hủy diệt bất cứ ai làm cản trở con đường mà họ đang đi.”

Giáo điều cách mạng của Bukanin đã trở thành tâm niệm bắt buộc phải nằm lòng của bọn khủng bố trước đây và hiện nay. Chủ nghĩa CS đã mở đầu một trang sử mới của khủng bố và đã đưa cả ba loại khủng bố: quốc gia, ly khai và cách mạng vào giai đoạn hoàn thiện của nó. Trong giai đoạn cách mạng họ dùng khủng bố để gây lo sợ trong dân chúng nhằm khai thác nhân lực và tài lực. Trong giai đoạn nắm quyền họ dùng khủng bố để thay đổi trật tự xã hội theo quan điểm chủ nghĩa CS. Sau cách mạng 1917, cái gọi là Cách Mạng Nga đã xử tử khoảng 50 triệu dân vô tội. Khủng bố CS, vừa rút kinh nghiệm áp dụng ở Nga, ở Trung Cộng, ở Việt Nam, Triều Tiên... đã viết thành kinh điển, huấn luyện, đào tạo một đội ngũ chuyên viên khủng bố khổng lồ, và xuất cảng khủng bố đi khắp thế giới.

Có thể nói, số khủng bố hiện nay, ngoài kiến thức kỹ thuật học hỏi từ những chuyên viên khủng bố Liên Sô trước đây, chúng cũng còn rút tỉa kiến thức và kỹ thuật chống khủng bố của CIA để phối hợp và bổ túc cho nhau, nên chúng trở nên những tên khủng bố, những tổ chức khủng bố có trình độ kỹ thuật hoạt động và tổ chức rất cao độ.

Khi Liên Sô chiếm Afghanistan, tổ chức Palestinian Muslim Brotherhood đã thành lập một văn phòng chiêu mộ thanh niên Hồi giáo tình nguyện sang Afghanistan chiến đấu chống Liên Sô gọi là MAK (Maktab al-Khidamat), MAK và Bin Laden phối hợp nhau, kẻ chiêu mộ người, kẻ chi tiền. Dĩ nhiên, với sự xâm chiếm Afghanistan của Liên Sô, các nước Hồi Giáo giàu có sẵn sàng bí mật tài trợ. Nhiều thành phần khủng bố được Liên Sô huấn luyện để chống Hoa Kỳ và Do Thái đã quay sang chống Liên Sô và tham chiến ở Afghanistan.

Ngoài sự tài trợ của các nước Á Rập, mỗi năm CIA chi ra khoảng $500 triệu Mỹ kim, mang những chuyên viên thượng thặng về điệp báo, phá hoại, du kích qua Trung Đông huấn luyện cho các tổ chức kháng chiến Afghanistan. Nhóm kháng chiến của Bin Laden, một trong bảy nhóm chính của tổ chức Mujahedin đã được Hoa Kỳ huấn luyện tận tình, trang bị tận răng với những loại vũ khí tối tân, cao kỹ nhất của Hoa Kỳ. Sau khi Afghanistan được giải phóng khỏi Liên Sô, nước này lại trở nên một quốc gia Hồi Giáo cực đoan, nhóm Bin Laden lại phân tán tới các nước Hồi Giáo để bí mật hoạt động trong mục tiêu lật đổ các chính quyền thân Tây phương. Tổ chức khủng bố Al Qaeda được Bin Laden chính thức thành lập năm 1988 để thực hiện cuộc “thánh chiến” với Hoa Kỳ và Tây Phương. Chúng đã thực hiện nhiều cuộc khủng bố gây kinh hoàng trong thời đại như vụ 911. Các nhóm khủng bố Trung Đông về sau, đã học hỏi từ Al Qaeda, và còn được tình báo Iran huấn luyện.

Trước đây, dưới sự nuôi dưỡng và thúc đẩy của Liên Sô, các tổ chức khủng bố, dù mang nhiều màu sắc khác nhau đã liên lạc thành một hệ thống toàn cầu hỗ trợ lẫn nhau. Một tên khủng bố có thể tham gia vào nhiều tổ chức khác nhau. Tiếp nối truyền thống này, các nhóm khủng bố Trung Đông, dù màu sắc khác nhau, Sunni hay Shiite chúng cũng hỗ trợ nhau rất tích cực, vũ khí của nhóm này có thể chuyển cho nhóm khác, và chúng gần đang đương đầu với cả thế giới nên cũng thực hiện công tác khủng bố ở một mức quyết liệt kinh hoàng hơn đó là khủng bố tự sát.

Sau vụ 911, Hoa Kỳ và thế giới đã quyết tâm hơn lúc nào hết để tiêu diệt khủng bố. Hoa Kỳ đã dùng lực lượng quân sự tấn công tiêu diệt chế độ Taliban ở Afghanistan, truy lùng Bin Laden trong khắp mọi hang cùng ngõ hẻm. Cho rằng tàn dư khủng bố có thể đang nhờ Saddam Hussein che chở, và những vũ khí giết người hàng loạt đang ở Iraq có thể lọt vào tay khủng bố, chính phủ Bush đã quyết định tấn công nước này, lật đổ Saddam. Tuy nhiên sau khi tấn công và chiếm đóng Iraq, như đã đề cập nạn nhân của khủng bố đã không giảm mà còn tăng lên nhiều hơn.

Ngoài biện pháp mạnh là dùng lực lượng quân sự, các nước đều đưa ra nhiều biện pháp tích cực đề phòng và chống khủng bố. Liên Hiệp Quốc (LHQ) cũng coi khủng bố là tai họa của thế kỷ và đã đề ra chiến lược “Five Ds” để chống khủng bố, 5D gồm:

1. Dissuade: thuyết phục, theo đuổi, khuyên các tổ chức khủng bố không nên dùng khủng bố làm phương tiện.
2. Deny: tìm mọi cách để khủng bố không thể sử dụng những phương tiện thực hiện khủng bố như phương di chuyển, xử dụng tiền bạc..
3. Deter: khai triển những biện pháp trừng phạt đối với những quốc gia chứa chấp khủng bố.
4. Develop state capacity: giúp các nước có phương tiện và khả năng ngăn chận khủng bố.
5. Defend human rights: bảo vệ nhân quyền.

Ông cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc, Kofi Annan từng nói rằng điểm thứ 5 là quan trọng nhất. Các quốc gia vì trừng trị khủng bố mà lại sử dụng những biện pháp vi phạm nhân quyền là sai lầm. Cần phải nêu cao nhân quyền để giác ngộ bọn khủng bố, cho chúng thấy rõ những oán ghét, hận thù được nuôi dưỡng trong lòng chúng là sai lầm. Có phát huy nhân quyền mới có thể dập tắc khủng bố tận gốc, D5 của LHQ là một quan điểm giống như quan điểm “lấy chính nhân thay cường bạo.”

Nhiều học giả, và nhiều cơ quan nghiên cứu chính trị quốc tế cũng đã từng đề nghị muốn tiêu diệt tận gốc bọn khủng bố, phải tìm tới những căn nguyên vì sao, những nguyên nhân nào đã có thể làm cho những thanh niên mới lớn lên, không chỉ là những người bình thường, mà có bằng cấp, có khả năng, có trình độ chuyên môn cao lại có thể bị thuyết phục gia nhập và sẳn sàng làm vật hy sinh cho khủng bố. Phải tìm hiểu mọi nguyên nhân, từ kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa và giải quyết từ đó mới có thể dần dần chấm dứt được sự khai thác và chiêu dụ. Trị bệnh phải trị từ gốc.

Bọn khủng bố Hồi Giáo hay tại Trung Đông đang mang những sắc thái chống chiếm đóng, chống bất công xã hội, và cũng cho rằng tôn giáo của họ bị đe dọa. Vì thế, làm sao để xoa dịu sự bất công, giải quyết trên tinh thần công bằng các sự tranh chấp giữa Do Thái và Palestine, các nước trong vùng, và cũng làm cho người Hồi thấy rằng văn minh Tây phương không đe dọa cho tôn giáo của họ mới có thể giải quyết tận gốc rễ hiểm họa khủng bố.

Trở ngại cho mục tiêu dân chủ hóa và cải tạo kinh tế xã hội ở các nước Trung Đông lại cũng có thể nói là chập chùng khó khăn. Hầu hết các lãnh tụ Á Rập cũng nhận ra sự trì trệ kinh tế và xã hội hiện nay trong nước họ. Tuy nhiên, chấp nhận dân chủ hóa và cải tạo lại xã hội họ lại sợ ảnh hưởng tới quyền lực chính trị mà họ đang hưởng hiện nay!

Dân chúng các nước Á Rập, một phần do tinh thần tôn giáo, một phần có tinh thần bài Tây Phương vì họ đã từng bị Tây Phương đô hộ, đàn áp, chia cắt, rút tỉa tài nguyên, nhất là dầu hỏa trong một thời gian dài dằng dặc. Vì thế, họ rất có dị ứng. Theo kết quả những cuộc thăm dò, đa số dân Ả Rập thích người Mỹ, nhưng họ không ưa chính phủ Mỹ.

Trong một bối cảnh lòng người như vậy, dân chủ hóa các nước độc tài Hồi Giáo Ả Rập, không thể là việc có thể thành công dễ dàng, một sớm một chiều. Liên Xô trước đây, nay là Nga và Hoa Kỳ đã góp phần rất lớn rong việc đào tạo, huấn luyện kỹ thuật cho các tổ chức khủng bố Trung Đông hiện nay, nếu hai nước này cùng nắm tay nhau để cùng diệt chúng, cũng rất có thể vấn đề nhức óc này sẽ dễ giải quyết hơn. 

Tuy nhiên, hai nước này đã căng thẳng từ khi Nga sát nhập vùng Crimea cho tới nay vẫn chưa được cải thiện. Việc Tổng Thống Trump thừa nhận Jerusalem là thủ đô Do Thái hình như là hành động chế dầu vô lửa. (hv)









BẢN TIN NGÀY 15-12-2017 (Báo Tiếng Dân)



Tin Biển Đông

Báo The Times có bài: Bắc Kinh gửi cảnh báo tới Mỹ về việc triển khai hàng không mẫu hạm mới để tuần tra Biển Đông. Theo tác giả, “Bắc Kinh cảnh báo rằng tàu sân bay mới của họ sẽ ‘chặn đứng’ mọi nỗ lực của các nước khác hòng thâu tóm các vùng lãnh thổ tranh chấp ở Biển Đông”. Đây chính là chiếc tàu sân bay Trung Quốc vừa hạ thủy hồi cuối tháng 4 năm nay.

Tác giả bài viết cũng dẫn thông tin từ Nhân dân Nhật báo, tờ báo đảng của Trung Quốc: “Tàu sân bay nội địa vừa hoàn thành và chưa được đặt tên của Trung Quốc sẽ sớm đi vào thử nghiệm. Tờ báo này tuyên bố rằng chiếc hàng không mẫu hạm thứ hai này của Hải quân Trung Quốc ‘là một biểu tượng của quyền lực quốc gia’ và sẽ ‘chặn đứng ngay cả những nỗ lực ngăn chặn và phong tỏa của một số siêu cường’.”

Như vậy, với 2 hàng không mẫu hạm trong biên chế hải quân, Trung Quốc cũng có sự tự tin của họ để đối đầu với Hải quân Mỹ, hiện đang có ít nhất 12 hàng không mẫu hạm đang hoạt động.

Trang RFA đưa tin: Việt Nam cam kết bảo vệ quyền lợi cho các ngư dân bị Indonesia bắt. Trả lời báo giới ngày 14/12/2017, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, bà Lê Thị Thu Hằng cho biết, tòa án Indonesia đã tuyên phạt hai thuyền trưởng Cao Văn Hoàng và Hứa Minh Trung 500 triệu Rupiah (khoảng 1 tỷ đồng) hoặc 5 tháng tù giam. “Hiện các ngư dân này đã kháng cáo lên tòa án cấp cao hơn và Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia sẽ cử người đại diện đến dự các phiên tòa sắp tới”.

Tác giả dẫn đưa tin: “Trong hai ngày 12 và 13 tháng 12 vừa qua, Indonesia đã tuyên phạt 5 tháng tù giam cho 3 thuyền trưởng người Việt Nam và 4 tháng tù cho 2 thuyền trưởng khác. Những người này bị bắt hồi tháng 4 vừa qua với cáo buộc đánh bắt cá trên vùng biển của Indonesia. Ngay sau khi bị kết án, họ đã tuyên bố tuyệt thực để phản đối các cáo buộc từ phía Indonesia vì cho rằng họ không xâm phạm vùng nước của Indonesia”.

Báo Tuổi Trẻ có bài phỏng vấn các thuyền trưởng vừa bị tuyên án: “Nếu không được minh oan, chúng tôi quyết chết ở Indonesia”. Thuyền trưởng Lưu Văn Lý, đại diện nhóm 4 thuyền trưởng bị bắt ở Indonesia, cho biết họ đã tuyệt thực được đến ngày thứ 2, để phản đối quyết định của Tòa án Ranai. Các thuyền trưởng khẳng định sẽ tiếp tục tuyệt thực nếu không được thả tàu và người, cũng như không được đại diện đại sứ quán Việt Nam đến hỗ trợ.

Tác giả dẫn lời thuyền trưởng Lý: “Nếu bị buộc và lôi lên tòa, chúng tôi sẽ không phát biểu, thậm chí bước ra khỏi tòa để phản đối. Chúng tôi quyết phản đối tới cùng, đến khi chính quyền Indonesia có thay đổi phán quyết về tương lai của chúng tôi“. Các thuyền trưởng tuyên bố nếu không được minh oan thì thà chết ở Indonesia, chứ quyết không về Việt Nam.

Các thuyền trưởng Lưu Văn Lý (hàng đầu bên trái), Hứa Minh Trung (hàng đầu bên phải), Lê Thanh Thiện (phía sau bên phải) và Lê Thanh Thừa (phía sau bên trái) trong khu tạm giam ở Viện Công tố tỉnh Natuna, Indonesia. Nguồn: C.V.H./ báo TT


Quan hệ Việt – Trung

Biển Đông có “dậy sóng” hay “tăng nhiệt” thế nào, thì việc của quan chức trên bờ vẫn là kiên định với “16 chữ vàng”. Vậy nên mới có chuyện: Việt-Trung đàm phán vòng 10 về các lĩnh vực ít nhạy cảm trên biển. Tác giả bài viết ghi nhận: “Không khí thẳng thắn, hữu nghị, hai bên đã kiểm điểm tình hình và bày tỏ hài lòng đối với kết quả thực hiện trong năm 2017”trong quá trình đàm phán kéo dài từ ngày 11 đến 14/12/2017.

Đối với những mục tiêu trong năm 2018, các “đồng chí tốt” của hai phía cùng thống nhất các dự án: “Hợp tác nghiên cứu so sánh trầm tích thời kỳ Holocene khu vực châu thổ sông Hồng và châu thổ sông Trường Giang; Hợp tác trao đổi, nghiên cứu về quản lý môi trường biển và hải đảo vùng Vịnh Bắc Bộ và Triển khai hợp tác thả giống và bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong Vịnh Bắc Bộ”.

Có lẽ không khí thân ái, tinh thần hữu nghị của quá trình đàm phán đã khiến quan chức phía Việt Nam quên mất Hải quân Trung Quốc đã tiến hành tập trận bắn đạn thật ở sát cửa Vịnh Bắc Bộ chỉ mới ba tháng trước.

Báo Giao Thông đưa tin: Bộ GTVT và Đường sắt Trung Quốc ký Nghị định thư đường sắt. Tác giả ghi nhận: “Chiều nay, 14/12, Hội nghị Đường sắt biên giới Việt – Trung lần thứ 41 tại Côn Minh (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) đã kết thúc tốt đẹp sau hai ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc”.

Về phía Trung Quốc, ông Chu Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty hữu hạn tập đoàn Cục Côn Minh, đại diện Tổng công ty Đường sắt Trung Quốc, có lời chúc: “Mong rằng hai bên duy trì tốt đà phát triển, không ngừng đẩy nhanh liên vận quốc tế đường sắt Việt Nam – Trung Quốc”. Ông Vũ Quang Khôi, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, đại diện Bộ GTVT, cũng không quên đáp lễ: “Phát triển liên vận quốc tế đường sắt giữa hai nước không chỉ đem lại lợi ích cao nhất cho đường sắt mỗi nước mà còn góp phần thắt chặt mối quan hệ hữu nghị giữa hai nước Việt Nam – Trung Quốc”. Như vậy, tinh thần “16 chữ vàng” của hai phía vẫn vững vàng.

Hai bên tiến hành ký Nghị định thư đường sắt biên giới Việt – Trung lần thứ 41. Nguồn: báo GT


Đảng và nỗi ám ảnh “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”

Báo Pháp Luật TP đưa tin: Tổng Bí thư sẽ dự họp Chính phủ tháng 12. Tác giả nhấn mạnh: “Theo thông tin chúng tôi nắm được, cuộc họp trực tuyến của tập thể Chính phủ với các tỉnh, thành cuối tháng 12 này, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sẽ dự, phát biểu chỉ đạo. Có thể nói đây là việc chưa có tiền lệ trước nay”. Theo tác giả, diễn biến như vậy chưa từng có tiền lệ, bởi trước giờ Tổng Bí thư chỉ xuất hiện trong các kỳ họp của Quốc hội, để “thể hiện trách nhiệm và sự quan tâm của người đứng đầu Đảng với hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất”, còn hoạt động của Chính phủ và Tòa án Nhân dân tối cao sẽ do các lãnh đạo đứng đầu hai cơ quan này điều hành.

Tác giả thuật lại lời của ông Nguyễn Văn Nên, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng: “Đây là thời điểm tròn hai năm sau Đại hội XII của Đảng, cũng là bắt đầu năm bản lề quan trọng của nhiệm kỳ năm năm. Vậy nên Tổng Bí thư thấy cần có thông điệp gửi tới Chính phủ cũng như lãnh đạo các địa phương”. Phát biểu cho đúng “tông”, đúng bài bản là chuyện của các quan chức, còn người dân thì vẫn có quyền nghi ngờ về cách bác Tổng thường xuyên can thiệp vào chuyện của các cơ quan ngoài Đảng.

Về diễn biến này, Facebooker Lê Nguyễn Hương Trà nhận định: “Ông Trọng hiện nay vừa là Tổng bí thư – lãnh đạo toàn Đảng, Bí thư quân ủy Trung ương – kiểm soát Quân đội và tham gia vào ban thường vụ Đảng ủy Công an – chỉ đạo BCA, nay tiếp tục chỉ đạo chính phủ. Vấn đề đặt ra, nếu chỉ đạo mà trái hiến pháp và luật thì sẽ thế nào!? Đó là chưa nói đến nghị quyết HNTW5, việc thiết chế kiểm soát quyền lực nội bộ sẽ thế nào. Như vậy quyền của TBT là quá lớn, liệu có sai tinh thần nghị quyết!?

Không biết có phải vì nỗi lo nội bộ Đảng “tự chuyển hóa”, mà cũng trong ngày 14/12/2017, bác Tổng khẳng định: Nếu để suy thoái mà mất Đảng, mất chế độ là mất tất cả. Đấy là ý chính trong bài phát biểu của bác Tổng khi tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Cựu chiến binh Việt Nam lần thứ 6, nhiệm kỳ 2017-2022, tại Hội trường Bộ Quốc phòng, Hà Nội, cùng 3 người còn lại trong “tứ trụ”.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu trong Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Cựu chiến binh Việt Nam lần thứ 6, nhiệm kỳ 2017-2022. Nguồn ảnh: VOV.

“Tổng Bí thư nhấn mạnh Hội Cựu chiến binh phải là nòng cốt, là chỗ dựa chắc chắn của Đảng và Nhà nước về bảo vệ chính trị, bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng và bảo vệ thành quả cách mạng. Theo Tổng Bí thư, nếu để suy thoái, hư hỏng mà mất Đảng, mất chế độ là mất tất cả, bao nhiêu thành quả cách mạng sẽ đổ xuống sông, xuống bể”. Có lẽ do quá bận hun củi đốt lò, bác Tổng đã quên rằng, đất nước có trước mọi đảng phái và chế độ, chỉ có mất nước mới mất tất cả.

Trang VOA cũng đưa tin: TBT Trọng: Thanh niên bị các thế lực xấu, thù địch tác động. Tác giả bài viết ghi nhận: “Ông Trọng kêu gọi tổ chức cao nhất của thanh niên Việt Nam cần tìm cách ‘tăng sức đề kháng cho thanh niên trước những biểu hiện tiêu cực, mặt trái của xã hội và sự chống phá, xuyên tạc của các thế lực thù địch, nhất là trên mạng xã hội‘.”

Mời đọc thêm: Tổng Bí thư: “Tránh tình trạng nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị” (VOV). – Những quy định mới về kiểm tra, giám sát và kỷ luật trong Đảng (VNE). Bài này tổng kết những nỗ lực ngăn chặn “tự chuyển hóa” trong nội bộ Đảng từ tháng 5 đến nay.

Khi lò “đói” củi

Báo Đất Việt có bài: 11 địa phương bổ nhiệm người nhà: Ai chưa lộ? Tác giả dẫn lời Thiếu tướng Lê Văn Cương, cựu Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược (Bộ Công an): “11 địa phương lộ diện ra tình trạng bổ nhiệm người nhà là do dư luận tại địa phương đó xì xào, lên án, truyền thông rồi cơ quan chức năng vào cuộc. Nhưng ngoài 11 địa phương vẫn còn vì việc đưa người nhà, người thân không xứng đáng vào bộ máy công quyền, chỉ có điều việc đó ở những địa phương khác chưa diễn ra lồ lộ, được che đậy bằng những vỏ bọc rất đẹp”.

Thiếu tướng Cương cũng có chỗ công tâm, là chỉ ra những thiếu sót ngay trong “luật pháp Việt Nam, kể cả Hiến pháp đến luật công chức, các luật tổ chức chính phủ, chính quyền địa phương”. Tuy nhiên, giải pháp của ông lại là: “Nếu Việt Nam muốn giải quyết tình trạng bổ nhiệm người nhà, người thân làm quan thì phải bắt đầu từ việc pháp luật phải quy định chặt chẽ trách nhiệm cá nhân, văn minh của hệ thống hành chính là trách nhiệm cá nhân, không phải trách nhiệm tập thể”. Nếu cứ thế là xong thì các nền dân chủ lâu đời sao phải mất công nghĩ ra các cơ chế tản quyền và kiểm tra chéo quyền lực, các cơ chế để tập thể giám sát tập thể?

Tổng kết tình hình “củi và lò” năm qua, blog RFA có bài của tác giả Song Chi: Năm 2017: nhiều quan tham xộ khám và nhiều tù nhân lương tâm hơn. Tác giả ghi nhận, trong năm vừa rồi, hệ thống nhà tù Việt Nam đón nhận khá nhiều tù nhân “dạng đặc biệt”. Nhóm tù nhân “đặc biệt” thứ nhất là tù nhân lương tâm, tù nhân chính trị, bản án dành cho nhóm này càng lúc càng khắc nghiệt, nhưng không thể đàn áp được tinh thần của họ. Nhóm “đặc biệt” thứ hai là các quan tham lỡ bước, trở thành “củi” trong lò chống tham nhũng của bác Tổng.

Theo tác giả, bản chất của “cuộc chiến nhân danh chống tham nhũng” chỉ là cuộc “đấu đá, tiêu diệt các phe cánh khác, tập trung quyền lực vào tay mình của ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng”.


Hồ sơ Đồng Tâm

Nhà hoạt động Nguyễn Anh Tuấn có bài viết: Khi lương tâm đứng trên nghị quyết để cảm thán về trường hợp của cô Nguyễn Thị Lan, Bí thư xã Đồng Tâm. Tác giả ghi nhận: “ ‘Nếu tôi chết chỉ xin bà con một nén nhang’. Đây là lời của cô Lan, bí thư xã Đồng Tâm vừa mới bị khai trừ và mất chức, nói trước hàng trăm dân làng ngay tại nhà văn hóa thôn Hoành trong những ngày sôi bỏng. Không rõ 38 cán bộ, công an bị giữ ngay lúc đó nghĩ gì về hai tiếng ‘lòng dân’ giữa tràng pháo tay vang dội của dân làng, chỉ biết sẽ còn rất lâu nữa dân Đồng Tâm mới quên được hình ảnh người cán bộ sẵn sàng sống vì họ, và chẳng ngại chết vì họ”.

Cô vẫn tin đất đồng Sênh là của làng, dù các cấp chính quyền từ Trung ương đến huyện, trong thẩm quyền của họ, đã tung hàng loạt văn bản khẳng định đó là đất quốc phòng”. Theo tác giả, qua việc đứng về phía người dân Đồng Tâm, cô Lan đã đứng về phía đối nghịch với ý thức hệ quan chức, vốn tin rằng đất đai thuộc quyền sở hữu của nhà nước.

Cựu đại tá Nguyễn Đăng Quang có bài: Hậu thanh tra đất Đồng Tâm: Đôi điều nhắn gửi ông Nguyễn Đức Chung (bài 2). Ông Quang so sánh sự giống nhau giữa “Dự án A1” của Tập đoàn Viettel ở Đồng Tâm với “BOT Cai Lậy”. “Người ta lấy lý do ‘quốc phòng’ để hòng nuốt gọn 59ha đất nông nghiệp của dân Đồng Tâm cũng chẳng khác nào Trạm BOT Cai Lậy lợi dụng chiêu trò móc ngoặc để được đặc quyền ‘vận hành’ BOT ngay trên Quốc lộ 1 là huyết mạch giao thông quốc gia để ngang nhiên móc túi, thu tiền bất chính dân lành…”

Nhân quyền ở Việt Nam

Trang RFA đưa tin: Quốc hội châu Âu đòi Việt Nam trả tự do cho các nhà báo công dân. Tác giả ghi nhận: “Quốc hội Liên minh Châu Âu hôm 13 tháng 12 đã thông qua một nghị quyết khẩn cấp lên án chính phủ Việt Nam về các hành động đàn áp tư do thông tin, và yêu cầu Việt Nam phải trả tự do cho toàn bộ các nhà báo công dân”.

“Nghị quyết của Quốc hội Liên minh Châu Âu bày tỏ quan ngại về sự gia tăng những vụ bắt bớ và kết án những nhà báo công dân thời gian qua ở Việt Nam. Nghị quyết cho rằng những hành động xách nhiễu về thể xác và tâm lý cũng như các biện pháp giám sát ngang nhiên và xách nhiễu các luật sư, người thân và người chủ công ty của các bloggers đã vẽ lên một bức tranh đáng lên án ở Việt Nam”.

Ngày 14/12/2017, Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) đã ra thông cáo ca ngợi nghị quyết này của Quốc hội châu  Âu, cũng như hối thúc EU ra điều kiện về nhân quyền với Việt Nam trước khi thông qua Hiệp định Tự do Thương mại.

LS Lê Văn Luân có bài: Thanh niên thời nay học hỏi được gì? Tác giả khẳng định, thực trạng buồn của bức tranh nhân quyền Việt Nam: “Chúng ta hiện nay không được biểu tình, dù có điều 25 Hiến pháp 2013 quy định, nhưng ai thực hiện nó được coi là thành phần phản động, chống đối chính quyền. Không có tự do báo chí khi báo chí hoàn toàn thuộc về nhà nước mà đại diện là Ban tuyên giáo kiểm soát chặt chẽ”.

“Chúng ta không được tự do hội họp và đang bị cấm nói về thể chế xã hội dân sự, đa nguyên tư tưởng và đa nguyên chính trị. Nhiều người đã vào tù vì lên tiếng phản ánh, chống tiêu cực, bất công xã hội với điều 88 và 258 như một chiếc thòng lọng siết chặt quyền tự do ngôn luận của người dân”.


Kinh tế, nợ công và những gánh nặng “trăm tỷ”, “nghìn tỷ”

Blogger Phương Thơ có bài phân tích: Đồng tiền VND sẽ bị sụt giá trong năm 2018. Tác giả đánh giá: “Nhiều nước đang thu hồi bớt tiền về nhà thì vế bên kia là VN đang bơm tiền ra để cố tài trợ ngoại thương, hoặc bơm bóng cổ phiếu và thị trường bất động sản. Họ hình như không chú ý rằng lãi suất trên bình diện toàn cầu đang nhúc nhích tăng lên khi lạm phát cũng tăng dần do giá hàng hóa đang nóng lên, dù chưa phải tăng mạnh”.

“Triệu chứng đồng tiền VND của VN có thể rơi vào vòng xoáy giảm giá bởi các áp lực ngoại thương quốc tế khi quốc gia này có nguy cơ bị các biện pháp áp thuế thương mại từ Mỹ, EU vào năm tới, và có thể kéo dài khi lợi ích của VN đang giảm dần niềm tin của thị trường Âu châu, Mỹ”.

Tác giả lý giải rằng, “Mỹ bị thâm hụt thương mại bằng đó khi nhập khẩu hàng hóa của VN quá nhiều”, vậy nên chính phủ “nước Mỹ trên hết” của ông Trump không thể không có biện pháp điều chỉnh. Còn phía châu Âu thì vẫn đang căng thẳng với Việt Nam về vụ án Trịnh Xuân Thanh, nên trước mắt sẽ không sớm chấp nhận Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU. Tất cả những yếu tố này đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đồng tiền, cũng như nền kinh tế Việt Nam.

Trang VnEconomy đưa tin: Nợ vay ODA lên tới 600 nghìn tỷ: Sẽ giải trình với Quốc hội. Tác giả dẫn thông tin từ Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai về Luật quản lý nợ công mới: “Việc phân định quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan trong quản lý nợ công theo nguyên tắc nhà nước thống nhất quản lý về nợ công. Nhà nước giao một cơ quan là Bộ Tài chính chịu trách nhiệm chính trong quản lý nợ công thống nhất”.

“Đây cũng là lần đầu luật quy định về chỉ tiêu an toàn nợ công, kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm, chương trình quản lý nợ công 3 năm và kế hoạch vay, trả nợ hàng năm với những nội dung, trình tự cụ thể việc lập, quyết định và trách nhiệm của các cơ quan liên quan đối với các chỉ tiêu đề ra”. Cách chuẩn đoán bệnh này không sai, nhưng trễ gần một năm kể từ lúc Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tuyên bố nguy cơ “sụp đổ tài khóa quốc gia”.

Trang Thời Báo Tài Chính có bài: Đổi mới quản lý nợ công nhằm đảm bảo an ninh tài chính quốc gia. Tựa bài cũng là tên hội thảo khoa học do Viện Chiến lược và chính sách tài chính, phối hợp với Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại, thuộc Bộ Tài chính, tổ chức ngày 14/12/2017 tại Hà Nội.

Tác giả bài viết ghi nhận rằng, Luật quản lý nợ công mới “được ban hành, thay thế Luật Quản lý nợ công năm 2009 nhằm thể chế chủ trương quan điểm của Đảng, nhà nước về quản lý nợ công an toàn, bền vững, hiệu quả, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội của đất nước thời kỳ mới”. Chưa biết hiệu quả thực sự thế nào, nhưng ít ra những người có trách nhiệm đã hiểu rằng đến lúc bắt buộc phải thay đổi cách quản lý nợ.

Điểm đáng chú ý trong Luật quản lý nợ công mới này là việc nợ công có thêm “ngưỡng” cảnh báo trước khi chạm trần. Ông Trương Hùng Long, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại của Bộ Tài chính giải thích: “Về mặt bản chất, ngưỡng là để đưa ra các biện pháp để kiểm soát. Khi nợ đến ngưỡng, chúng ta phải kiểm soát các nhu cầu về vay nợ, đồng nghĩa kiểm soát bội chi, cho vay lại, hạn mức về bảo lãnh, để đảm bảo nợ công không tiến sát đến trần”.

Dạo trước, khi các báo cáo về nợ công có chiều hướng xấu, những người cầm trịch quyết định nâng trần nợ công. Giờ thì không thể lặp lại chuyện đó nữa, họ nghĩ đến cách xác lập “ngưỡng” cảnh báo.


Nguy cơ ở Đồng bằng sông Cửu Long

TTX Việt Nam có bài: Thách thức an ninh nguồn nước và năng lượng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Tác giả dẫn lời ông Phạm Văn Tân, Phó chủ tịch Liên hiệp hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam: “Việc xây dựng đập thủy điện trên thượng nguồn sông Mekong đã làm thay đổi dòng chảy, xâm nhập mặn lấn vào nội đồng, tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế – xã hội của Đồng bằng sông Cửu Long”.

“Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia tới năm 2030 dự kiến xây dựng 14 nhà máy nhiệt điện than ở các vùng ven sông và ven biển ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng sẽ tác động mạnh mẽ đến vấn đề biến đổi khí hậu tại vùng này theo chiều hướng tiêu cực nếu không có các giải pháp hữu hiệu”.

Trang VnMedia đưa tin: Chuyên gia cảnh báo: Sụt lún ở Đồng bằng sông Cửu Long nguy hiểm hơn nước biển dâng. Tác giả thuật lại lời bà Ngụy Thị Khanh, Giám đốc Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID): “Hiện Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đảm bảo an ninh nguồn nước và phát triển bền vững… Việc khai thác tài nguyên nước trên thượng nguồn châu thổ, đặc biệt là xây dựng đập thủy điện đã làm thay đổi dòng chảy, giảm lượng phù sa, suy giảm nguồn lợi thuỷ sản, xâm nhập mặn sâu vào nội vùng, tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế – xã hội của vùng”.


Nỗi buồn của nông dân Việt Nam

Vụ hai nông dân Nguyễn Thanh Tuấn và Nguyễn Thành Nam ở Bình Thuận bị xử tổng cộng 15 năm tù về tội “nhận hối lộ” của 12 hộ dân, báo Pháp Luật TP có bài: ‘Xử 2 nông dân 15 năm tù về tội nhận hối lộ là sai’.

Bao nhiêu quan tham ở Bình Thuận cấu kết với Bộ Tài nguyên Môi trường, để cho Nhiệt điện Vĩnh Tân 1 xả thải xuống biển, tàn phá môi trường, thế nhưng không thấy ai bị truy tố về tội tham nhũng hay hối lộ, trong khi hai người nông dân này được 12 hộ dân góp tiền tổng cộng 13,6 triệu, phụ chi phí và công sức mà họ bỏ ra để giúp người dân, thì lại bị án tù về tội nhận hối lộ!

Hai nông dân tại phiên tòa sơ thẩm lần hai. Ảnh: báo PLTP

Xin tặng các nông dân VN hai câu thơ: Kiếp sau xin được làm quan/ Dẫu ăn ngập mặt, chẳng mang tội gì!

Trang Kinh tế Nông thôn có bài: Nhiều loại trái cây sản xuất được nhưng vẫn phải nhập khẩu. Tác giả dẫn thông tin từ Bộ NN&PTNT: “Năm nay, giá trị nhập khẩu rau quả của cả nước vượt mốc 1 tỷ USD. Đáng chú ý, tại vùng ĐBSCL có nhiều loại trái cây có thể sản xuất được quanh năm nhưng lại phải nhập khẩu như sầu riêng, măng cụt, bòn bon, cam, quýt, táo”. Vậy nên mới có chuyện hoa quả, rau trái của người nông dân Việt Nam thua thị phần ngay trên chính lãnh thổ Việt Nam.


Tin quốc tế

Vụ Nga can thiệp vào bầu cử Mỹ

VOA có bài: Quan chức cao cấp Bộ Tư pháp Mỹ bênh vực cuộc điều tra của Mueller. Ông Peter Strzok, một viên chức FBI từng nằm trong nhóm điều tra của công tố viên Robert Mueller, điều tra vụ TT Trump thông đồng với Nga trong cuộc bầu cử tổng thống 2016. Tháng 7/2017, ông Mueller đã sa thải ông Strzok ra khỏi nhóm điều tra sau khi phát hiện những tin nhắn trao đổi giữa Strzok với bà Lisa Page về ông Trump. Trong các tin nhắn đó, hai nhân vật này cũng không ủng hộ ứng viên Hillary Clinton.

Mới đây, các tin nhắn đó đã được công bố. Các dân biểu đảng Cộng Hòa cho rằng cuộc điều tra này thiên vị, chống Trump. Nhưng ông Rod Rosenstein, Phó Bộ trưởng Tư pháp Mỹ hôm qua đã lên tiếng bác bỏ các cáo buộc này và ông ủng hộ cuộc điều tra của ông Mueller, nhất là hành động của ông Mueller loại bỏ ông Peter Strzok ra khỏi nhóm điều tra mà ông Rosenstein cho rằng, cách hành xử của ông Mueller là thỏa đáng. Ông Rosenstein “tin tưởng ông Mueller không để cho thiên kiến chính trị ảnh hưởng tới cuộc điều tra“.

Ông Rod Rosenstein là phó Bộ trưởng Tư pháp, là một bộ trong chính quyền ông Trump. Mặc dù ông Rosenstein là người được TT Trump bổ nhiệm vào giữ chức vụ này trong Bộ Tư pháp, nhưng ông không đứng về phe ông Trump. Ông Rosenstein là người bổ nhiệm công tố viên độc lập Robert Mueller để điều tra vụ bê bối Trump – Nga.

VOA đưa tin: Ông Putin bác bỏ Nga can thiệp bầu cử Mỹ. Bác bỏ là chuyện của Putin, nhưng những bằng chứng mà cơ quan FBI tìm thấy, sẽ giúp mọi người tin ai. “Các cơ quan tình báo Hoa Kỳ đã kết luận rằng ông Putin hạ lệnh mở chiến dịch tác động tới bầu cử Mỹ để giúp ông Trump giành thắng lợi trước đối thủ là cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton“.


Chính trường Mỹ

VOA đưa tin: Dân biểu Mỹ tự vẫn sau cáo buộc tấn công tình dục. Dân biểu tiểu bang Kentucky, ông Dan Johnson, thuộc đảng Cộng hòa, đã tự tử chết tối 13/12, khi ông lái xe tới một cây cầu, bước ra khỏi xe và dùng súng bắn vào đầu. Sự việc xảy ra sau khi ông Johnson phủ nhận tố cáo nói, ông đã tấn công tình dục một thiếu nữ 17 tuổi, tại tầng hầm nhà thờ nơi ông làm mục sư.

CNN trích báo cáo điều tra của bang Kentucky cho biết, người tố cáo ông Johnson là cô Maranda Richmond, nói rằng vụ tấn công tình dục xảy ra vào đầu năm mới 2013 khi cô mới 17 tuổi, khi cô ở trong nhà thờ Heart of Fire ở Louisville, nơi ông Johnson làm mục sư. Ông Johnson đã hôn cô trong lúc say và vuốt ve cô bên dưới lớp quần áo.

RFI có bài: Hoa Kỳ: Đảng Cộng Hòa bị chia rẽ sau thất bại tại bang Alabama. “Lá phiếu cử tri cộng đồng người Mỹ gốc Phi đã mang đến thắng lợi cho ứng viên đảng Dân chủ Doug Jones. Kết quả bầu cử này đang bắt đầu chia rẽ nội bộ đảng Cộng Hòa. Nhiều nghị sĩ bắt đầu lên tiếng chỉ trích Steve Bannon, cựu cố vấn cho tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Steve Bannon dường như đã thúc đẩy tổng thống ủng hộ Roy Moore bất chấp tai tiếng tình dục“.

Nhà báo Bùi Tín có bài: Ông Donald Trump: một thất bại mang điềm gở. Việc thất bại của đảng Cộng Hòa ở bang Alabama hôm 12/12 vừa qua cho thấy, thành trì của đảng Cộng Hòa đã bị phá vỡ, bởi vài thập niên qua, đảng Dân Chủ khó lòng thắng ở tiểu bang này. Hơn một năm trước, ông Trump đã thắng bà Clinton với tỷ lệ áp đảo, nhưng bây giờ tình thế đã đảo ngược. Đảng Dân Chủ thắng ở Alabama làm cho nhiều người nhận định rằng Dân Chủ có thể thắng hầu hết các tiểu bang khác.




Quan hệ Trung Quốc và các nước

RFI đưa tin: Luật tài trợ chính đảng Úc: Bắc Kinh triệu mời đại sứ Úc để phản đối. Bắc Kinh thường sử dụng quyền lực mềm để mua chuộc lãnh đạo các nước, lần này họ dùng đồng tiền tài trợ cho các đảng chính trị ở Úc, để thao túng đời sống chính trị Úc. Khi bị cáo buộc, TQ triệu mời đại sứ Úc tại Bắc Kinh lên Bộ Ngoại Giao để chất vấn.

Ông Lục Khảng, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc xác nhận, chính quyền Trung Quốc đã triệu mời đại sứ Úc tại Bắc Kinh đến bộ Ngoại Giao để chất vấn, nhưng ông Lục Khảng không cho biết sự việc diễn ra vào lúc nào.

Tác giả nhận định, việc triệu mời đại sứ này là “một bước leo thang mới của Trung Quốc trong vụ Bắc Kinh bị cáo buộc tìm cách tác động đến đời sống chính trị Úc. Vào tuần trước, Bắc Kinh đã chính thức gởi công hàm phản đối Canberra sau khi Nghị Viện Úc nêu đích danh Trung Quốc là đầu mối gây quan ngại, khiến Úc phải đề xuất thêm luật lệ chống hành động nước ngoài xen vào nội tình nước Úc“.